Almanya'da Verilen Boşanma Kararının Türkiye'de Tanınması ve Tenfizi

Almanya'da verilen kesinleşmiş bir boşanma kararı, Alman hukuk sistemi bakımından evlilik birliğini sona erdirmiş olsa da, kararın Türkiye'de de hüküm ve sonuç doğurabilmesi için Türk hukuku bakımından gerekli işlemlerin yerine getirilmesi gerekir.

Bu noktada, somut olayın özelliklerine göre yabancı mahkeme kararının nüfus kütüğüne tescili veya Türk mahkemelerinde tanıma ve/veya tenfiz davası gündeme gelebilir.

Tanıma ve Tenfiz Nedir?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) kapsamında tanıma ve tenfiz birbirinden farklı hukuki kurumlardır.

Tanıma, yabancı bir mahkeme tarafından verilmiş olan kararın Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğurmasının kabul edilmesidir.

Boşanma kararları bakımından tanımanın temel amacı, yabancı mahkeme tarafından sona erdirilmiş olan evlilik ilişkisinin Türkiye'de de sona ermiş olduğunun kabul edilmesidir.

Tenfiz ise yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilebilir hale getirilmesini ifade eder.

Dolayısıyla yalnızca boşanma hükmünün Türkiye'de geçerli hale getirilmesi ile nafaka, tazminat veya benzeri edimlerin Türkiye'de icra edilmesi aynı hukuki kapsamda değerlendirilmez.

Almanya'da Boşanan İki Türk Vatandaşı Ne Yapmalıdır?

Tarafların her ikisinin de Türk vatandaşı olması ve Almanya'da boşanmış bulunması halinde, öncelikle Alman mahkemesince verilen kararın kesinleşmiş olup olmadığı ve kararın Türkiye'de hangi usulle tanınabileceği belirlenmelidir.

Türk hukukunda yapılan düzenlemeler doğrultusunda, belirli şartların mevcut olması halinde yabancı mahkeme tarafından verilen boşanma kararlarının Türk mahkemelerinde ayrıca tanıma davası açılmaksızın, nüfus kütüğüne tescil edilmesi mümkün olabilmektedir.

Bu nedenle doğrudan tanıma-tenfiz davası açılması gerektiği söylenemez.

Somut olayda öncelikle konsolosluk aracılığıyla tescil imkanının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfus Kütüğüne Tescili

Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen boşanma kararlarının Türk nüfus kütüğüne tesciline ilişkin düzenlemeler kapsamında, gerekli şartların sağlanması halinde başvuru Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla yapılabilmektedir.

Bu yol, şartları mevcut olan kişiler bakımından Türk mahkemelerinde ayrıca tanıma davası açılmasına gerek bırakmayabileceğinden, uygulamada önemli bir kolaylık sağlamaktadır.

Başvuru öncesinde özellikle; Alman mahkemesi kararının kesinleşmiş olması, kararın usulüne uygun şekilde düzenlenmiş olması, gerekli tasdik ve apostil işlemlerinin tamamlanması, Türkçe tercümesinin hazırlanması, tarafların başvuru bakımından gerekli şartları taşıması gibi hususların kontrol edilmesi gerekir.

Belge ve başvuru şartları bakımından ilgili Türk konsolosluğunun güncel uygulamasının ayrıca incelenmesi önemlidir.

Eski Eşin Başvuruya Katılmaması Halinde Ne Olur?

Uygulamada karşılaşılan önemli sorunlardan biri, taraflardan birinin yabancı boşanma kararının nüfus kütüğüne tescili için gerekli işbirliğini göstermemesidir.

Eski eşin başvuru sürecine katılmaması halinde, somut olayın koşullarına göre konsolosluk aracılığıyla tescil imkanı bulunmayabilir.

Ancak bu durum, Alman mahkemesi tarafından verilen boşanma kararının Türkiye'de hiçbir şekilde tanınamayacağı anlamına gelmez.

Bu durumda MÖHUK hükümleri çerçevesinde Türk mahkemelerinde tanıma davası açılması gündeme gelebilir.

Dolayısıyla tarafların başvuru sürecindeki tutumu, izlenecek hukuki yolun belirlenmesinde önem arz etmektedir.

Alman Boşanma Kararının Kesinleşmesi

Tanıma ve tenfiz bakımından yabancı mahkeme kararının kesinleşmiş olması temel şartlardan biridir.

Bu nedenle Alman mahkemesinden alınan kararın yalnızca içeriğinin değil, kesinleşme durumunun da belgelendirilmesi gerekir.

Alman hukukunda kararın kesinleştiğini gösteren belge veya kesinleşme şerhinin bulunması, Türkiye'de yürütülecek işlem bakımından önem taşır.

Ayrıca yabancı resmi belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi bakımından apostil ve tercüme gibi şekli şartların yerine getirilmesi gerekebilir.

Velayet, Nafaka ve Tazminat Hükümleri

Alman mahkemesinin boşanma kararında yalnızca evlilik birliğinin sona ermesine ilişkin hüküm bulunmayabilir.

Kararda; iştirak veya yoksulluk nafakası, maddi veya manevi tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki, malvarlığına ilişkin hükümler gibi farklı konularda karar verilmiş olabilir.

Bu hükümlerin Türkiye'de doğrudan uygulanabilir olup olmadığı, boşanma hükmünün tanınmasından ayrı olarak değerlendirilmelidir.

Özellikle bir edimin Türkiye'de cebri icra yoluyla yerine getirilmesi amaçlanıyorsa, yalnızca tanıma işleminin yeterli olup olmayacağı ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle Alman mahkeme kararının tamamının görülmesi ve hükümlerin tek tek değerlendirilmesi gerekir.

Türkiye'de Yeniden Boşanma Davası Açılması Gerekir mi?

Almanya'da verilmiş ve kesinleşmiş bir boşanma kararının bulunması halinde, kural olarak Türkiye'de aynı evliliğin yeniden sona erdirilmesi amacıyla yeni bir boşanma davası açılması söz konusu değildir.

Buradaki hukuki mesele, yabancı mahkeme kararının Türk hukuk düzeninde tanınması ve gerekli ise tenfiz edilmesidir.

Dolayısıyla tanıma ve tenfiz davası, Almanya'da görülmüş olan boşanma davasının Türkiye'de tekrar görülmesi anlamına gelmez.

Türk mahkemesi, esas itibarıyla yabancı mahkeme kararının Türk hukukunda tanınması veya tenfiz edilmesi için kanunda öngörülen şartların mevcut olup olmadığını inceler.

Türkiye'de Nüfus Kaydının Güncellenmesi Neden Önemlidir?

Almanya'da boşanmış olmasına rağmen Türkiye'deki nüfus kayıtlarında medeni durumun hâlen "evli" olarak görünmesi, ileride çeşitli hukuki ve idari sorunlara yol açabilir.

Özellikle Türkiye'de yeniden evlenme, miras, nüfus kayıt işlemleri ve medeni durumun resmi olarak belgelenmesi gereken işlemler bakımından Türkiye'deki kayıtların güncel olması önemlidir.

Bu nedenle Almanya'da boşanma kararının kesinleşmesinden sonra, kararın Türkiye'de tanınması ve nüfus kayıtlarına gerekli şekilde işlenmesi konusunda işlem yapılması önem arz eder.

Almanya'da verilmiş bir boşanma kararının Türkiye'de tanınması ve nüfus kayıtlarına işlenmesi, her dosyada aynı şekilde sonuçlanan standart bir işlem değildir.

Kararın kesinleşme durumu, tarafların vatandaşlığı, tarafların işbirliği, kararın içeriği ve Türkiye'de hangi hukuki sonucun elde edilmek istendiği izlenecek hukuki yol açısından belirleyicidir.

Almanya'daki boşanma kararınızın Türkiye'de de hukuki sonuç doğurması için sürecinizi hukuken doğru şekilde yürütmek üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.